اژدها و “پست بانک” و نقدی از زاویه دید جدید // همه چیز از یک کارتونیست آب نمی خورد یا می خورد!

طبق روالی که در کافه بازاریابی داریم نظراتی که از جذابیت زیادی برخوردار است را در قالب یادداشت در سایت منتشر می کنیم. این بار در ذیل یادداشت “پست بانک”همراه خوب کافه بازاریابی سرکار خانم افسانه کامران مطلبی را پیرامون حرکت اخیر تبلیغاتی پست بانک برایمان نوشتند که نکات جالب و اموزنده ای را داشت با هم این یادداشت را می خوانیم:

خدا را شکر می کنم که درباره این تبلیغ صحبت شده است. روزی که من آن را دیدم . از سبک خطوط و نوع طراحی فهمیدم که کار چه کسی است. این کار یک طراح کاریکاتور و کارتونیستی است که از قضا دفتر طراحی و تبلیغاتی هم دارد. تا اینجای کار به ما ربطی ندارد. هر کسی در این مملکت با روابط یا بی روابط و با داشتن و یا نداشتن صلاحیت های لازم می تواند کاری در این سطح را انجام بدهد بدون آنکه ادراکی از طراحی برای فضای شهری و تبلیغات محیطی داشته باشد. بدون آنکه بداند چگونه می توان به بهانه بیست سالگی یک بانک با انتخاب شخصیت نامناسب و دستمایه قرار دادن عناصر سطحی در جنسیت چون برجسته و غنچه کردن لب های اژدها خانوم و شوخی های بی نمکی چون تعداد فالوئرها و… هویت و اعتبار یک بانک را دگرگون کرد. ما هر روز در سطح شهر و در تلویزیون آگهی ها ی بدون تاثیر با ساخت تکراری و کلیشه ای را می بینیم و سطح انتظار مخاطب ایرانی به لطف این کپی کاری ها و … بسیار پایین است اما وقتی همه نظرات زیر این نوشته را خواندم فهمیدم که چقدر این تبلیغات بیشتر از تاثیرگذاری ؛ اطلاع رسانی و ایجاد حس وفاداری به برند “پست بانک” سبب آزردگی شده است. آزردگی برای شکل گرفتن معنایی بسیار مخدوش و درهم برهم. رنجی که از دیدن این تبلیغ در شهر می بریم به گمان من بیشتر از دیدن تصاویر دلخراش از جنگ و زلزله و … است : ( رنج بی معنایی به ظاهر معنادار)
دکتر زرین کوب سالها پیش در کتاب نقد ادبی اشاره می کنند که هر اثری شایستگی نقد را ندارد. برای اینکه اثری نقد شود باید دارای چارچوب هایی باشد تا منتقد بتواند بر اساس معیارها یی که دارد به نقد آن بپردازد. با کلام دوستان موافقم که درباره این اثر نمی توان نقدی نوشت. وقتی که پست بانک بنا به هر دلیلی با انتخاب اشتباه خود آبروی بیست ساله اش را با بچه اژدهایی فوت می کند، حالا به بهانه هایی چون ساختارشکنی ، نابلدی ، توصیه این و آن و … ما چرا باید درباره این تبلیغ -که شایستگی نقد را ندارد – صحبت کنیم؟
به گمانم باید دراین بار صحبت کنیم چون نمایش تبلیغاتی از این دست در شهر و تلویزیون و … نشان از آن دارد که فضای کسب و کار تبلیغات در ایران فضایی غیرحرفه ای است، حتی اگر بپذیریم که امروزه آژانس های تبلیغاتی زیادی در این کشور از دهه ۴۰ تاکنون شکل گرفته و فعالند اما هنوز بخش بزرگی از این فضای کسب وکار غیر حرفه ایست. به گمانم مشکل این تبلیغ بیشتر از مجری آن به سفارش دهنده غیرحرفه ای آن ( بانکی با بیست سال اعتبار) مربوط است. بله تا زمانی که مجری و سفارش دهنده به صورت توامان رشد نکنند ما شاهد اتفاقاتی از این دست بوده و خواهیم بود. صحبت کردن درباره این تبلیغ هیچ کمکی به طراحان و مجریان و کارشناسان تبلیغات نمی کند اما کمکی بزرگی به سفارش دهندگان خواهد کرد، صحبت کردن درباره این آگهی شبیه به فریاد کودکی است که در میان جماعتی فریاد برآورد که ” پادشاه لخت است” ، به گمانم صحبت کردن درباره این آگهی بیشتر از هر چیز لخت بودن برخی از سفارش دهندگان را در جامعه ایرانی به ما نشان می هند در حالی که بر این گمانند لباسی فاخر بر تن دارند!