جاباما و تغییر رفتار سفر ایرانی‌ها در روزهای جنگ ۱۲ روزه؛ سفرهایی برای نجات، نه تفریح

در روزهایی که آسمان سیاست ایران تیره و تار شده بود و صدای انفجار و ناامنی در گوش‌ها پیچیده بود، بسیاری از مردم چمدان‌های خود را بستند، نه برای تفریح، بلکه برای فرار. روزهایی که نه اینترنتی بود برای اطلاع از اوضاع، نه اعتمادی به آینده، و نه امنیتی برای ماندن. در این شرایط، سفر تبدیل شد به راه نجاتی موقتی؛ نه به امید خوش‌گذرانی، بلکه برای حفاظت از جان عزیزان.

 جنگ ۱۲ روزه چه بود؟

در خردادماه ۱۴۰۴، ایران با یکی تنش‌های سیاسی و امنیتی خود در سال‌های اخیر مواجه شد؛ اتفاقی که حالا در رسانه‌ها از آن با عنوان “جنگ ۱۲ روزه” یاد می‌شود. اما ترکیب درگیری‌های منطقه‌ای، حملات موشکی پراکنده، و ترس از وقوع جنگی تمام‌عیار، جامعه را در وضعیت اضطراری قرار داد.

قطعی گسترده اینترنت، اختلال در ارتباطات، گسترش شایعات، و بی‌اطلاعی از آینده، مردم را در وضعیتی پرتنش قرار داد. بسیاری تصمیم گرفتند از شهرهای بزرگ، به‌ویژه تهران، خارج شوند و به شهرهای کوچک و کم‌ریسک‌تر پناه ببرند.

پلتفرم رزرو اقامتگاه جاباما، در گزارشی جامع به بررسی رفتار کاربران خود در روزهای بحرانی جنگ ۱۲ روزه پرداخته است. داده‌های به‌دست‌آمده از این پلتفرم نشان می‌دهد که در شرایط بحران، الگوی سفر مردم به‌شدت تغییر کرده و سفر از یک فعالیت تفریحی به یک کنش دفاعی و اضطراری تبدیل شده است.

 افزایش ناگهانی جست‌وجو و موج خروج از تهران

تا پیش از آغاز تنش‌ها، جست‌وجو برای رزرو اقامتگاه در جاباما کاهش ۵۰ درصدی را نشان می‌داد؛ اما از روز ۲۵ خرداد و هم‌زمان با بالا گرفتن بحران و اختلال در اینترنت، ناگهان این روند تغییر کرد. در فاصله‌ی کوتاهی بین ۲۵ تا ۲۸ خرداد، جست‌وجوها ۱۲۵٪ افزایش یافتند. این افزایش معنادار، نمایانگر موجی از خروج اضطراری مردم، به‌ویژه تهرانی‌ها از شهر، به سمت مناطق امن‌تر بود.

قطع اینترنت که برای بسیاری تنها اختلالی در سبک زندگی دیجیتال به‌حساب می‌آید، در این بحران نقش کلیدی در ایجاد ترس و ناآگاهی ایفا کرد. مردم، بی‌اطلاع از وضعیت واقعی، تنها با شنیده‌ها و شایعات مجبور به تصمیم‌گیری‌های فوری شدند.

 زروهای لحظه آخری و لغوهای بی‌سابقه

یکی از نشانه‌های سفرهای اضطراری، افزایش شدید رزروهای لحظه آخری بود. این رزروها بیش از سه برابر افزایش یافتند؛ رقمی که حتی از تعطیلات نوروز یا خرداد نیز بیشتر بود. مردم بدون برنامه‌ریزی قبلی، تصمیم به ترک شهر گرفتند.

در کنار این، درخواست‌های لغو رزرو نیز افزایش چشمگیری یافت. طبق آمار، لغوها ۶۴ درصد بیشتر از تعطیلات خرداد ثبت شده‌اند. این مسئله نشان‌دهنده‌ی ناپایداری تصمیمات سفر و اضطراب حاکم بر جامعه بود. بسیاری از خانواده‌ها شاید تنها با یک خبر تصمیم به رفتن گرفتند، اما با دریافت خبری دیگر از ادامه سفر منصرف شدند.

کاهش قیمت‌ها توسط میزبانان

بر خلاف انتظار، در شرایطی که تقاضا افزایش یافته بود، میزبانان در پلتفرم جاباما قیمت‌ها را کاهش دادند:

نسبت به نوروز کاهش ۲۷ درصدی نسبت به نوروز داشتیم همچنین نسبت به تعطیلات خرداد کاهش ۱۳ درصدی داشتیم.

پس از پایان تنش‌ها و بازگشت آرامش نسبی، قیمت‌ها با سقوطی تا ۷۰ درصد مواجه شدند؛ نشان‌دهنده‌ی افت شدید تقاضا و بازگشت جامعه به شرایط عادی یا حتی رکود سفر.

 تغییر مقاصد محبوب سفر؛ از تفریح به پناه

طبق داده های جاباما تا پیش از بحران، شهرهایی مانند تهران، شیراز، یا اصفهان از مقاصد پرتردد سفر بودند. اما در دوران جنگ ۱۲ روزه، الگوهای جست‌وجوی مقصد کاملاً تغییر کرد. بر اساس داده‌های جاباما، شهرهایی مانند کردان، رامسر، رشت، ماسال، متل‌قو، تنکابن، سوادکوه و چهارباغ به رتبه‌های نخست رسیدند.

این شهرها عمدتاً در شمال ایران قرار دارند، با فاصله‌ای مناسب از مراکز تنش، و طبیعتی امن و آرام. تهران که سال گذشته در صدر جست‌وجوها قرار داشت، حالا از فهرست محبوب‌ترین‌ها خارج شده است.

 سفرهای خانوادگی‌تر و اقامت‌های طولانی‌تر

از دیگر داده‌های قابل‌توجه جاباما، افزایش میانگین تعداد مهمانان به ۴ نفر و افزایش میانگین مدت اقامت به ۲ روز بود. این بدان معناست که مردم نه‌تنها به صورت فردی، بلکه خانوادگی سفر می‌کردند و مدت اقامت بیشتری را به دور از شهر بحران‌زده می‌گذراندند.

سفرهایی که بیشتر از آن‌که رنگ‌وبوی تفریح داشته باشد، رنگ نجات و پناه داشت؛ سفری برای حفظ جان و امنیت خانواده، و نه برای لذت بردن از تعطیلات.

نتیجه‌گیری: وقتی سفر معنای بقا پیدا می‌کند

آنچه از تحلیل داده‌های جاباما برداشت می‌شود، تنها یک رفتار مسافرتی نیست، بلکه نشانه‌ای اجتماعی، روانی و امنیتی از جامعه‌ای در حال بحران است. مردم ایران در روزهای جنگ ۱۲ روزه، سفر را به‌عنوان ابزار دفاعی انتخاب کردند. مهاجرت کوتاه‌مدت به نقاط امن‌تر، تصمیم‌گیری‌های لحظه‌ای، لغوهای پیاپی و کاهش قیمت اقامتگاه‌ها همگی نشانه‌های یک وضعیت غیرعادی است.

در این شرایط، سفر نه‌برای تفریح بلکه برای بقا و آرامش روانی انجام شد. این پدیده می‌تواند برای سیاست‌گذاران، مدیران بحران، فعالان گردشگری و جامعه‌شناسان، پیام‌های مهمی داشته باشد: در دنیای مدرن، امنیت روانی و اجتماعی نقشی اساسی در شکل‌گیری رفتارهای جمعی دارد.