نقد کتاب کسب و کار الکترونیکی// دوازده فصل پیوسته که مخاطب از صفر آغاز می کند

این روزها همه جا بحث استارت اپ است. مدیران جوان که با پا گذاشتن به محیط کسب و کارهای الکترونیک توانسته اند میانگین سنی درآمدایی در کشور را کاهش اساسی دهند. کتابی که این بار برای نقد داریم بسیار برای دوستانی که به دنبال راه اندازی کسب و کار هستند مفید است. کتاب این نوبت "کسب و کار الکترونیکی" نوشته دکتر حسن رنگریز است که توسط انتشارات مهربان روانه بازار شده است.

ظاهر کتاب

کتاب از ترکیب بندی جون داری برخوردار است. اگر به صورت گذرا از خیابان انقلاب عبور کنید و سری به کتاب فروشی ها بزنید، با دیدن این کتاب احتمالا این حس به شما دست خواهد داد که با یک کتاب جدی سر وکار دارید نه کتابهایی که وعده یک شبه ره صد ساله را می دهند و معمولا هیچ تاثیری هم ندارند.

طراحی جلد آن حرفی برای گفتن ندارد. تعدادی پیکتوگرام با اجرای وکتور که از کلیشه ذهن مخاطب دست بر نمی دارد و تلاشی برای خلق تصویر جذاب ندارد. در واقع همان هست که باید باشد. ضعف طراحی همیشه در کتابهای ایران بوده. طراحی باید در مخاطب انگیره به وجود اورد که به کتاب نزدیک شود اما این کتاب هم از چنین شرایطی برخوردار نیست. در واقع در این جور مواقع این دست کتابها عامل فروششان به معرفی توسط دیگران بر می گردد. با این حال جنس به کار رفته در جلد بسیار قابل قبول است و نشان می دهد ناشر کتاب را جز کتابهای مهم خود می داند. جنس کاغذ و چاپ نیز همانی است که استاندارد بازار می گوید. برخلاف معدود کتاب فروشی هایی که به طراحی اهمیت می دهند کتاب حاضر از حیث ظاهر بسیار عادی است. در پشت جلد هم یک پاراگراف از دل کتاب آمده که بیانگر ماهیت کتاب است. البته برخی اطلاعات رایج دیگر از جمله قیمت ۲۹ هزار تومانی آن، که با توجه به حجم کتاب طبیعی است (هزینه آن با هزینه یک پیتزا در رستوران فست فود میخوش برابری می کند و البته ارزان تر هم هست پس مخاطب کتاب خوان نباید نگران قیمت کتاب باشد). نکته جالب اینکه در پشت کتاب این امکان به شما گوشزد شده که کتابهای انتشارات مهربان را می توانید از سایت Ketabemehraban.Com هم خریداری کنید. کتاب تابستان ۹۵ روانه بازار شده است و موسسه کتاب مهربان نشر که پیش از این هم کتاب اصول جامع تحقیقات بازاریابی را از این ناشر برای نقد داشتیم زحمت چاپ و نشر آن را به عهده داشته است.

کمی درباره مطلع و موخره ...

کتاب کسب و کار الکترونیکی نوشته دکتر حسن رنگریز دانشیار گروه مدیریت کسب و کار دانشکده مدیریت دانشگاه خوارزمی است. کتاب در ۴۵۰ صفحه ارایه شده و خوشبختانه فهرست واژگان هم در انتها وجود دارد. کتابهایی که با موضوعات جدید هستند طبیعتا مولف یا مترجم دست به واژه سازی نیز خواهد زد که این امر ضرورت فهرست واژگان را بیشتر می کند. پس مخاطب می تواند متن روان تری را دنبال کند.

اگر کتاب خوان حرفه ای باشید طبیعتا فهرست کتاب باید برای شما جذاب باشد. با دیدن فهرست این کتاب در واقع شاهد قدرت نمایی نویسنده هستید. یک فهرست خیلی مبسوط در ۱۲صفحه که شما را یاد کتابها مرجع خارجی می اندازد. دیدن چنین فهرستی به مخاطب این پیام را می دهد که با کتاب کاملی سروکار دارد و البته کمی هم برای مخاطب کم صبر که به دنبال لقمه راحت است هضم این فهرست سخت است. البته این فهرست با کیفیت، در مخاطب توقع هم ایجاد می کند که به شکل مبسوط در مورد هر موضوع بحث شده باشد! با این حال من همیشه از فهرست مبسوط استقبال می کنم و بودنش را نقطه قوت برای کتاب می داند.

ساختار کتاب

کتاب در دوازده فصل ارایه شده است. فصولی که هر کدام تیترهای جذاب زیادی را در بر می گیرد. چندتا از موضوعات جذابی که در این فصول دوازده گانه به آن پرداخته شده را بد نیست مرور کنیم:

فصل سوم: بازارها و الگوهای کسب و کار الکترونیکی

فصل چهارم اقتصاد کسب و کار الکترونیکی

و فصل پنجم بازاریابی کسب و کار الکترونیکی

اگر با ساختار کتابهای خارجی همیشه ارتباط برقرار می کنید باید بگم که ساختار این کتاب هم دقیقا به همین گونه است (البته فقط سیاه و سفید!) یعنی فصول با پرسش آغاز می شود و در انتهای هر فصل منابع مورد استفاده اون فصل مورد اشاره قرار گرفته است.

فصل اول کتاب را که باز می کنید متوجه می شوید که نویسنده فرض خود را بر این گذاشته که مخاطب هیچ چیز از کسب و کار الکترونیکی نمی داند. پس تعریف واژگان را از مهمترین عبارت "یعنی کسب و کار الکترونیکی" شروع می کند. این در واقع یک پیام مهم برای خواننده دارد. اینکه کتاب قرار است از مبانی شروع کرده و به سطوح پیشرفته برود. آنجا که نویسنده در مورد تفاوتهای ۳G و ۴G و یا تعریف بلوتوث صحبت می کند دیگر خیالتان راحت می شود که مخاطب در این کتاب قرار است گام به گام از ساده ترین مفاهیم با نویسنده جلو بیاید.

در همین جا اشاره کنم که اگر گمان می کنید که این کتاب را می توانید به سبک کتابهای مرجع که هر از چندگاهی از کتابخانه بر می دارید و تورقی هم می کنید استفاده کنید سخت در اشتباه هستید کتاب بر مبنای یک مطالعه پیوسته نوشته شده است. مطالعه گزینشی این کتاب چندان نمی تواند کمی به شما بکند. این را به عنوان نقطه ضعف نمی گویم بلکه ساختار کار چنین است. هر چند خوانندگانی که سابقه ذهنی خوبی از موضوع دارند شاید بتوانند کتاب را به شکل تورقی نیز استقاده کنند.

محتوای کتاب

شاید مهمترنی چیزی که بتوان در مورد محتوای این کتاب گفت "شکل ارایه آن" به سبک کتابهای جدی و استراتژیک دانشگاهی است. کتابهایی نظیر "مدیریت استراتژیک بازار" دیوید آکر و یا مدیریت استراتژیک دیوید. منظورم این است که محتوای کتاب به شکل کلی شاید لحظاتی این حس را در شما به وجود اورد که با این فرهنگی که بر کسب و کار ما حاکم است حالا حالاها زمان نیاز است تا این مفاهیم را بتوان به کار گرفت. اما همه می دانیم که برای بقا در این بازار باید نگاه ریشه ای و اصولی داشت. نویسنده کتاب به رغم اینکه در پیشگفتار بر "سالها بر دوش کشیدن بار تجربه " اشاره می کند اما در سرتاسر کتاب به خوبی به منابع روز دنیا در حوزه کسب و کار الکترونیک نیز اشاره می کند و از محتوای کتابهای روز در لابه لای مطالب، با ذکر منبع استفاده کرده است. این موضوع حتی در مورد مثالها نیز صدق می کند. رنگ و روی مثالهای کتاب رنگ روی خارجی است. اینحا دقیقا همانجاست که شما با خود می گویید از یک نویسنده ایرانی شاید انتظار دارم که کمی هم از مثالهای کشور خودمان (حتی نمونه های شکست خورده) بزند. اتفاقی که نمی افتد.

اما زبان کتاب ...

زبانی که نویسنده برای ارتباط با مخاطب انتخاب کرده است زبان روانی نیست! نه به این معنا که اساسا می شد کتاب را روان تر نوشت. موضوع کسب و کارهای الکترونیک در کشور ما ادبیات خاص خودش را دارد. یک ادبیات بین راه مانده "فارسی –انگلیسی". نویسنده هم به این ادبیات وفادار بوده است. کتاب پر است از واژگان خارجی که اگر چنین نمی بود زبان کتاب بسیار سختر می شد. با این حال انجا که برخی اصطلاحات فارسی شده باز هم مخاطب کمی در خوانش به مشکل بر می خورد. شاید باید پذیرفت که مفاهیم این چنین برای انکه کاملا با ادبیات روان فارسی و البته دوست داشتنی در کشور جاری شود نیاز به سالها کار است و شاید هم این تصویر که انتظار داشته باشید از سر تا ته یک حوزه نوظهور فارسی شود چندان دیدگاه درستی نیست. بالاخره مقوله الکترونیک مقوله نوظهور و جهانی است و ادبیات خودش را دارد و نویسنده نیز به این زبان وفادار است. با این حال در جای جای کتاب در پاورقی ها و حتی در دل متن شما در مورد اصطلاحات خارجی توضیحات می خوانید که این موضوع کار را به خوبی برای خواننده پیش می برد.

حرف پایانی ...

دکتر رنگریز برای این کتاب زحمت زیادی کشیده است و امیدوارم دوستانی که از این کتاب استفاده می کنند بتوانند اموخته هایی خوبی از آن به دست اورند. در پایان خواندن این کتاب رو به علاقه مندان به ویژه کارآفرینان و به ویژه دوستان فعال در استارت اپ ها توصیه می کنم.

شما هم کتاب را بخوانید و درباره آن برای ما بنویسید. اگر هم قبلا خوانده اید منتظر نظرات شما هستیم.


8 thoughts on “نقد کتاب کسب و کار الکترونیکی// دوازده فصل پیوسته که مخاطب از صفر آغاز می کند”

  1. آقای محمدیان در جایی از نقد اشاره شده که زبان کتاب بین فارسی و انگلیسی مانده. من متوجه نشدم بالاخره این خوب است یا بد؟ همچنین واژه ترجمه دوست داشتنی یعنی چی؟ اگر توضیح بدید که ممنون می شم.

    1. مشخصا بگویم که شخصا اعتقادی به برگردان واژگان حوزه های جدید تخصصی ندارم به ویژه در این موضوع که به ان پرداخته شده است. در مورد دوست داشتنی هم بگویم منظورم ترجمه ها یا معادل های قابل قبول از سمت جامعه است مثل آنلاین و برخط که به نظرم هرگز جا نمی افتد. یا آپلود و بارگذاری. چنین معادلهایی در خوانش سکته به وجود می اورد.

  2. سلام به آقای محمدیان بزرگوار
    نقد خوبی بود و خوشحالم که با این کتاب آشنا شدم.
    چیزی که به نظرم در اینجا غنیمته ورود نویسندگان داخلی به موضوعات جدیدی چون کسب و کار الکترونیک هست.
    در مورد آنچه درباره مثال های ایرانی گفتید هم با شما موافقم. با این تب استارتاپی و اپلیکیشنی که در جامعه ماست حتما میشه با جستجوی بیشتر به مثال های ایرانی قابل ارائه رسید و این اتفاقیه که باید در فضای کسب و کاری ما بیافته .. یعنی یک کتاب کامل از کیس های ایرانی که قطعا برای مخاطب بیشتر آموزنده است.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *