بازاریابی سیاسی // رقیب ­پژوهی از نوع غیر اخلاقی

دکتر محمود محمدیان  /   /  33 نظر

بازاریابی سیاسی یکی از حوزه های جذاب بازاریابی است . مطالع­ه ی رقیب با در نظر گرفتن شئون اخلاقی، از توصیه­ های اکید بازاریابی است. زیرا می توانیم به موقع در برابر روشهای آنها واکنش نشان دهیم. اما یک روش بعضاً غیراخلاقی که در بازارهای سیاسی کاربرد متداولی دارد، رقیب ­پژوهی از نوع غیر اخلاقی آن است. البته غیراخلاقی بودن آن به این برمی­گردد که چگونه می­خواهیم این اطلاعات را جمع­ آوری کنیم و چگونه می­خواهیم از این اطلاعات استفاده کنیم، و یا آن اطلاعات را می­خواهیم در اختیار چه کسانی قرار دهیم.

در کمپین­های انتخاباتی رقابتی، بعضی گروه­ها در مورد رقیب دست به انجام پژوهشهای منفی می­زنند. این پژوهش­ها با هدف کسب اطلاعات و استفاده از آن در تبلیغات مقایسه­ ای (منفی)، یا برای تخریب عمومی رقیب انجام می شود. پژوهش­های منفی، تحقیقاتی هستند که هدف اصلی آن­ها فریب افکار عمومی در قالب روشی مشروع؛ یعنی نظر­سنجی است. بررسی دقیق و حتی در برخی موارد تجسس در زندگی شخصی رقیب، که معمولاً oppoنامیده می­شود، شکل دیگری از رقیب پژوهی است. انجام چنین پژوهش­هایی مستلزم تحقیقات بعضاً غیر اخلاقی در آرشیوهای خبری، سوابق و نتایج مربوط به انتخابات قبلی، اظهار نظرهای عمومی رقیب در مورد مسایل سیاسی، تحقیق در زندگی شخصی رقبا، سوابق مربوط به خدمت سربازی کاندیدای رقیب، و اطلاعات مربوط به فعالیت­های مالی وی می­باشد، که در کشورهای غربی به­ویژه ایالات متحد کاملاً متعارف است

به نظر شما مرز بین رقیب پژوهی مثبت و منفی کجاست. لطفا مطالب خود را به گونه ای بفرستید که قابلیت نشر داشته باشد

 مطالب بالا فرازهایی از کتاب بازاریابی و تبلیغات سیاسی نوشته خودم است که انتشارات مهربان آن را به چاپ رسانده است

33 thoughts on “بازاریابی سیاسی // رقیب ­پژوهی از نوع غیر اخلاقی”

  1. چیزی که ما اینجا ازش به عنوان غیر اخلاقی یاد می کنیم و در کشورهای غربی هم شدیدا رواج داره در واقع شفاف سازی است. رای دهندگان حق دارند که از همه ابعاد زندگی کسی که بهش رای میدن خبر داشته باشند چون در واقع آینده خودشون را میخوان بدست این فرد بدن، مگه وقتی توی ایران برای ازدواج تحقیق می کنیم این کار غیر اخلاقیه؟! کاندیداهایی که با این نوع تحقیقات مخالف هستند هم معمولا همونهایی هستن که چیزی برای پنهون کردن دارن. تاکید می کنم «تحقیق». در هر کشوری هم بسته به دخالت قوانین حکومتی در زندگی اجتماعی، اقتصادی و شخصی افراد به همون نسبت مردم حق دارند در این حیطه ها در مورد کاندیداها اطلاعات داشته باشن. به همین دلیل هست که یک کاندیدای دموکرات در آمریکا میتونه بگه زندگی خانوادگی من به کسی ربط نداره چون پارادایم فکری خودش هم این هست که قانونگذاری برای زندگی خصوصی افراد نباید صورت بگیره. اما در همون کشور یک کاندیدای جمهوری خواه باید کاملا محافظه کارانه زندگی کنه چون خودش هم معتقد هست که باید برای زندگی خصوصی افراد هم قانون و مقررات تعیین کرد.
    اما چیزی دیگه ای که در غرب رواج داره و غیر اخلاقی محسوب میشه، یه جورایی پاپوش درست کردن و دام گذاشتن سر راه کاندیداها به منظور منحرف نشون دادن اونهاست (انحراف مالی، اخلاقی، …). مثلا بهش پیشنهاد رشوه میدن، افراد ناباب را توی ستادش جا میدن و …

    پاسخ

    2. با سلام خدمت خانم عطا فر و خوانندگان گرامی
      تحقیقات و نشر حقایق در مورد ابعاد مختلف زندگی و کاری و سیاسی یک کاندیدا ، حق مسلم هر فردی هست که میخواهد به کاندیدای مورد نظر رای بدهد ولی مساله این است که معمولا کاندیداهای دیگر شروع میکننده نقاط ضعف رقیب خود را بزرگ جلوه میدهند و حتی گاهی تهمت و افترا کو چک و بزرگ را نسبت میدهند که بر روی اکثر مخاطب عام که معمولا هم هیچ تحقیقی نمیکنند بسیار تاثیر گذار است.
      با تشکر فراوان از آقای دکتر – تا بحال فکر نکرده بودم که تبلیغات سیاسی نیز یک مدل بازاریابی میتواند محسوب شود.

      پاسخ

  2. اقای دکتر با تشکر از درج این مطلب جذاب ،کاش در قالب متنی هم به موضوع کلی تحقیقات بازار ، اهمیت این کار و نادیده انگاشتن تحقیقات بازار در بسیاری از برندهای ایرانی هم اشاره کنیم، روشهای جمع اوری داده در ایران بر خلاف سایر کشورها خیلی متنوع از طرف شرکتهای فعال این حوزه دنبال نمیشه و مردم به سختی حاضر به ارائه اطلاعات حتی عمومی و رفتارهای مصرف خودشون هستند . جمع آوری داده های صحیح در بازار ایران کار مشکلی هستش

    پاسخ

  3. با سلام و خسته نباشید خدمت استاد محمدیان و سایر دوستان گل کافه ای و تبریک به استاد گرانقدرم بابت چاپ کتاب بالا که مطمئنم مثل سایر ترجمه ها و تالیفاتتون، فوق العادست

    به نظر بنده وقتی قصد صحبت درباره ی اخلاقی و غیر اخلاقی بودن یک عمل داریم، اول باید بیایم و صحبت کنیم که اخلاق چیه و چه معیار هایی داره، لزوما باید ها و نباید های مختلفی که در هر کشور و یا فرهنگی مورد تایید هست، با یکدیگر یکسان نیستند و شاید اختلافاتی هم داشته باشند (البته منکر و جود ارزش های اخلاقی پذیرفته شده یکسان هم نیستم) ی نکته ی دیگه هم که خیلی جالبه واسم دید ” ما خوبیم و آن ها بد هستند” در تحلیل هاست.مثلا تمام سیاست مدارهای آمریکایی کثیف و بد و آلوده هستند و سیاست مدارهای دیگه همه پاک و نجیب و مصون از خطا و اشتباه هستند. شاید رسوایی اخلاقی بیل کیلینتون یا ماجرای نیکسون و واقعه ی واترگیت در ایران تابو و بسیار بد باشد، اما اگر فضای باز اطلاعاتی در ایران و سایر کشور های مثل ما! وجود داشت، شاهد رسوایی های بیش از این ها می بودیم

    در پایان جسارت میکنم و یک سریال برای آشنایی با بازاریابی سیاسی معرفی می کنم. واسه کسایی که مایل هستن بازاریابی سیاسی رو از بهترین زوایا نگاه کنند…سریال خانه ی پوشالی یا house of cards (با بازی کوین اسپیسی) رو حتما نگاه کنید، ماجرای شخصیه که قصد داره در نظام سیاسی آمریکا رییس جمهور بشه و در این راه به انواع روش های متوسل میشه….مواظب باشید چون تماشای این سریال اعتیاد آور است!

    پاسخ

  4. همزمانی انتشار این مطلب و تمام کردن مطالعه کتاب “برای این لحظه متشکرم” «والری تریرویلر» برایم جالب بود. مطالبی که در آن کتاب بیان شد کاملا مصداق بارز این پاراگراف شماست جناب دکتر گرامی،البته از نظر من وگرنه که در واقع یک جورایی انتقام گیری شخصی و افشاگری های خانوادگی است در زمین بازی سیاست که البته سودش به نفع جناح مخالف است و رقبا

    پاسخ

  5. آقای مجتبی محمدیان لطفا دو غلط املایی جمله اول اصلاح شود و منا خواهش می کنم در پایان مطلب این سوال افزوده شود. به نظر شما مرز بین رقیب پژوهی مثبت و منفی کجاست. لطفا مطالب خود را به گونه ای بفرستید که قابلیت نشر داشته باشد

    پاسخ

  6. سلام
    در بحث بازاریابی سیاسی این روزها شیوه های مدرن تر برای کسب اطلاعات محرمانه شرکت های رقیب وجود داره.
    امروز روی نقاط استراتژیک رقیب مطالعه میشه و در نهایت مشخص میشه که رقیب بر چه محوری حرکت میکنه.آیا محور حرکتی وی بر agent هاش متمرکزه و یا اینکه بر جریان های برگرفته از لایه های اجتماعی یا social layouts ها نشات میگیره.
    تمرکز بر زوی agent در سیستم رقیب راه رو برای وارد کردن ضربات مهلک فراهم میکنه در حالی که ایجاد لایه های سطح بندی شده متناسب با درون گرایی لایه های مرزبندی شده در سطح سیستم های دینامیکی-پیچیده اجتماعی کار سخت تر به نظر میرسه.
    به عنوان مثال سال پیش همچین اتفاقی در مورد شرکت رقیب من افتاد و با بررسی آثار فکری و اجتماعیش مشخص شد based on agents فعالیت میکنه ,افرادی رو مامور کردیم ,شناسایی کردیم و اتاق فکرشون رو در یک طبقه از برج … مورد اصابت قرار دادیم و agent هارو پراکنده کردم ,وقفه ای چن ماهه در فعالیت اون ها امتیاز بزرگی بود تا فعالیت های اجتماعی خودمون را با هدف از بین بردن لایه های استاتیکی از مد افتادشون گسترش بدیم و موفق شدیم
    some places left blank to not be recognizable names .

    پاسخ

  7. سلام به استاد محترم دکتر محمدیان عزیز و دوستان خوب کافه ای
    بحث بسیار جالب و البته جذابیه که پیچیدگی زیادی داره. البته من متاسفانه این کتاب رو نخوندم. در دنیای امروز چه در صنعت چه در سیاست و … این موضوع اتفاق می افته. حتی در شرکتهای بزرگی مثل سامسونگ، اپل و … . کلا جنگ عظیمی اون پشت پرده به نظر میاد وجود داره. طبیعتا این بحث در سیاست حساسیت بسیار بیشتری داره. اما اینکه مرز بین رقیب پژوهی منفی و مثبت کجاست فکر میکنم اول از همه به مسائلی مثل وجدان انسانی و کاری، عرف جامعه و کشور، حساسیت مردم و … برمیگرده. برای مثال به شخصه فکر میکنم در کشورهای اروپایی مثل آلمان با توجه به خصوصیات مردم اون کشور این اتفاق تاثیر و فیدبک بسیار منفی روی مردم (رای دهندگان) خواهد داشت. به طور کلی فکر میکنم بسیاری از فاکتورهای این مرز رو محیط مشخص میکنه تا قانون.
    احساس میکنم بخاطر کمبود اطلاعات کمی بحثم گره خورد. جناب دکتر اگر hint بدید به نظرم بیشتر میشه بحث کرد

    پاسخ

  8. فی الواقع که بیشترین بهره از علم بازاریابی رو می توان در سیاست برد. چرا که سیاستمداران و حکمرانان، همیشه و در همه حال به دنبال تسخیر اذهان مردم و ترغیبشون به اقدام ( رای دادن یا تبلیغ دهان به دهان و …) هستند.
    در چند انتخابات اخیر تو ایران هم نقش مارکتینگ و تبلیغات و فیلمهای تبلیغاتی و مستندسازی و علی الخصوص مناظرات بشدت پررنگ و بولد شده. و به جرات میتونم بگم برنده دو انتخابات اخیر رئیس جمهوری تو روز مناظره مشخص شدند. مخصوصا سال ۸۸ که یکی از کاندیداها با استفاده از فنون ناجوانمردانه و… مارکتینگ من جمله موردی که دکتر محمدیان در این بخش اشاره کردند(رقیب پژوهشی منفی) مناظره رو به نفع خودش تموم کرد و از طرفی هم رقیب که مشخص بود هم خودش و هم مشاورینش چندان دانشی تو زمینه بازاریابی سیاسی ندارن، کارزار و به رقیب ناشیانه واگذار کردن متاسفانه.

    پاسخ

  9. با عرض سلام و ادب خدمت استاد گرامی
    چند ماه پیش به صورت اتفاقی کتابی به دستم رسید تحت عنوان atention economy که به نظر بنده کتابی است فوق العاده که عنوانی حرفه ای برای ان انتخاب شده است متاسفانه کتاب را کامل نخوندم ولی کلیت کتاب برایم قابل تامل بود. در کتاب بیان شده بود همانطور که ما در اقتصاد به دنبال تخصیص بهینه منابع کمیاب هستیم در واقع اینکه ما در اقتصاد با منابع کمیاب روبرو هستیم باید ان قدرت را در خود ایجاد کنیم تا به طور بهینه از ان استفاده کنیم. ممکن است برای دوستان این سوال مطرح شود که چه ربطی به بحث حاظر دارد( سوالی که خودم هم در اولین برخورد با کتاب برایم مطرح شد). نویسنده در کتاب با یک گریز حرفه ای بحث را عوض میکند و بیان میکند که ما هم در دنیای پیرامون خود با توجهات محدودی از سوی دیگران مواجه هستیم. به عنوان مثال من اصلانی اگر بتوانم نظرات و دیده های شما دوستان کافه و استاد محمدیان را که در میان سایر نظرات محدود است به سمت نظر خود جذب کنم موفق خواهم شد.
    حال در سیاست نیز کاندیداهای سیاسی در دنیای تبلیغاتی سایر رقبا، باید بتوانند نظر مردم را به سمت خود جذب کنند و چون در این راه با محدودیت روبه رو هستند پس باید به صورت بهینه این نظرات را جذب کند. در واقع به دلیل همین محدودیت است که دست به رقیب پژوهی منفی و یا مثبت میزنند.
    به نظر بنده که شاید هم اشتباه باشد چیزی که من در دنیا و تبلیغات سیاسی حتی کشورهای دیگر دیده ام هرچه قدر این محدودیت بیشتر باشد کاندیدا ها به سمت رقیب پژوهی منفی بیشتر گرایش دارند چرا که میخواهند از این طریق محدودیت ایحاد شده را جبران کنند(البته این در حد فرضیه است و میتوان تحقیق کرد که رد میشود یا قبول).
    با تشکر از جناب استاد دکتر محمدیان

    پاسخ

  10. سلام به دکتر محمدیان و اعضای دوست داشتنی کافه مارکتینگ
    به نظر من هر کسی چه فردی سیاسی و چه عادی حق داره زندگی شخصی داشته باشه و سرک کشیدن در زندگی خصوصی افراد درست نیست البته تا حدودی شفاف سازی اونم مالی کار ارزنده ایست .

    پاسخ

  12. با سلام و درود

    به نظرم دوتا کلمه کلیدی داریم. اخلاق و سیاست.
    با نظر جناب آقای ادیب پور موافقم تعریف اخلاق چیه دقیقا. اگر بازاریابی میگه اخلاق داشته باشید در کسب و کار خودتون هر کسی به تعریف از اخلاق ارائه میده و در نهایت در چارچوب اون میره جلو. این در مورد سیاست هم صادقه هر کسی حدود دخالت خودش در حوزه سیاسی رو تعیین میکنه و عمل میکنه بر اساس اون.
    پس در نهایت این که رقیب پژوهی درسته یا غلطه در نهایت یک دیدگاه فردی رو طلب میکنه و مرزی که هر فرد برای این کلمات برای خودش رسم میکنه. اما اگر در سطح کلان بخواییم نگاه کنیم شاید بشه ۲ دیدگاه رو در نظر گرفت:
    ۱٫ هر فرد مرزی برای محدود زندگی خودش داره و باید به اون احتترام گذاشت و اگر خودش به عنوان کاندیدا فرضا موردی رو علنی مطرح نکرده ما نیز حق این رو نداریم از راه غیر قانونی یا غیر اخلاق پیدا کنیم و علنی کنیم.(چارچوب اخلاقی)
    ۲٫ اگر کسی برای پستی یا هر نوع مقامی که نیازمند رضایت قلبی و تایید فکری تعدادی انسان دیگه هستش باید همه عناصر تاثیر گذار در این انتخاب رو باید مطرح کنه.(چارچوب سیاسی)
    به نظر من خلاف دو حالت بالا نقص اصول سیاسی و اخلاقی رو به همراه داره اما بازم تعریف همین دو حالت از زبان هر فردی معنای متفاوتی رو ادا میکنه.
    در کل مطلب چالشی بود ممنونم.

    پاسخ

  14. با سلام خدمت استاد برگوار و دوستان کافه بازار
    اول ببینیم اخلاق رو از چه زاویه ایی باید ببینیم مثلا کسی که دست به افشا گری میزنه از دید هم فکران و همقطارانش یا حتی مردم عادی یه قهرمان تبدیل میشه ولی از دید طرف یا شخص بی طرف یک خائن تلقی میشه که حتی در صورت پیروزی نمیشه رو چنین آدم هایی اعتماد کرد چرا که از دست همچنین آدم هایی هر کاری بر میاد پس به نظر من در حوزه بازاریابی سیاسی حریم ها رو باید حفظ کرد حالا به هر قیمتی که باشه چرا که نتایج بدتری رو حداقل در دراز مدت داره

    پاسخ

  16. با سلام
    در هر رقابتی آن هم در عصر امروز افراد سعی می کنند که هرطور که شده به اهداف خودشان برسند چه غیراخلاقی،چه غیراخلاقی پنهان در اخلاقیات(که این مورد بسیار زیاد شده) و چه اخلاقی…..
    در مورد هر رقیبی شناخت رقیب و شناخت نقاط قوت و ضعف آن اولین گام برای رقابت است.حالا که بحث از سیاست گذاران می شود که در سطح کلان قدرتی کشور حاکم اند این شناخت ابعاد وسیع تر و پیچیده تری را به خود می گیرد.و به نظر من این oppo تا حدودی لازم است اما طوریکه حرمتها دریده نشوند.
    بازم از مطالب شما استاد بی نظیر ممنونم

    پاسخ

  18. با سلام و احترام

    به نظر بنده تحقیق در مورد رقبا از اساسیترین مسائل برای طراحی یک استراتیژی می باشد.تفاوت در وجه مثبت و منفی این تحقیقات در چگونگی استفاده از نتایج این تحقیقات می باشد.مثلا شما تحقیق میکنید آیا فلان برند رقیب چه محصول جدیدی را میخواهد به بازار ارائه نماید که در نتیجه شما نیز باید یک محصول در آن سطح تولید نماید با چند قدم بهتر تا سهمی از بازار هدف رقیب را تصاحب نمایید در حالی که وجه منفی این می شود که شما اقدام به تخریب محصول رقیب می نمایید که البته نتایج منفی آن به شما نیز بر خواهد گشت چون شما خودتان دیگر نمیتوانید از آن هدف سهمی بگیرید

    با تشکر از دوستان عزیز

    پاسخ

  20. با عرض سلام خدمت استاد بزرگوارو اعضای محترم
    همانطور که قبلاً هم خود جنابعالی اشاره فرموده بودید کار ما در بازاریابی به طور کلی – که شاید هم خیلی در ابتدا به مزاق افراد خوش نیاید – خیلی خشن و رقابت بسیار جدی است و ما خوشحال می شویم که رقیب ما از بین برود و حرفی دیگر برای گفتن نداشته باشد .
    (شاید به تعبیر طنز آمیزی گفت از داعش بدتر است )
    به هر رو در بازاریابی سیاسی نیز باید کسی که وارد می شود چون ماهیت آن اینطور است آمادگی این را داشته باشد و وارد بازی ای شده است که باید در آن بجنگد تا موفق شود و به هر طریقی که می تواند رقیب خود را از حذف کند اما شاید نتوان مرز دقیقی بین رقیب پژوهی منفی و مثبت مشخص نمود یعنی شاید اصلاً کار دقیقی نباشد چون ماهیت اینکار لازم می دارد چنین اعمالی را.
    اما خود فرد می تواند این کار را از جانب خودش انجام دهد یعنی طوری رفتار کند که اگر هم رقیب oppo انجام داد موردی را پیدا نکند و کسی که زندگی مشخص و سالم دارد و درعین حال با هوشیاری و زیرکی می تواتند موفقیت بهتری کسب کند.
    ممنون ار توجهتان

    پاسخ

  22. با درود
    فکر می کنم مرز اخلاقی بودن و غیر اخلاقی بودن اطلاعات رو می تونیم اونجایی قرار بدیم که اون اطلاعات مرتبط با کاری که اون شخص میخواد انجام بده هست یا نه ؟ به طور مثال یک تخلف مالی رو از رقیب نمایندگی مجلس افشا کردن امری کاملا اخلاقی یا یک ایده و نظر اون فرد که میتونه در نظر مردم تاثیر گذار باشه ولی مخفی نگه داشته شده ؛ ولی خوب مواردی که به زندگی شخصی رقیب یا خانوادش مربوط میشه امری غیر اخلاقیست مثل موردی که چند سال پیش تو مناظره ریاست جمهوری انجام شد و یکی از کاندیداها عکس همسر رقیبش رو به عنوان برگ برنده در نظر گرفته بود یک نمونه واضح از یک عمل غیر اخلاقی بود به نظر من.
    اون مرز ارتباط موضوع با وظیفه و شغل سیاسی که بر سر اون رقابت انجام میگیره .

    پاسخ

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *