ویزا (Visa)، غول جهانی پرداخت، روز چهارشنبه ۱۴ آبان (۵ نوامبر) نخستین معیار صنعتی برای سنجش خرید با هوش مصنوعی را منتشر کرد و نتیجه‌اش برای برندهایی که روی «تجارت عامل‌محور» (Agentic Commerce) حساب باز کرده‌اند چندان امیدوارکننده نیست: دستیارهای هوش مصنوعی در ۴۲.۸ درصد آزمون‌های خرید شکست خوردند.
آزمون ویزا برای خرید با هوش مصنوعی چطور طراحی شد؟
در دور نخست این معیار که «Visa Agentic Commerce Benchmark» نام دارد، ۲۲ مدل هوش مصنوعی از ۱۲ آزمایشگاه سنجیده شدند؛ ویزا نام مدل‌ها را در بیانیه‌ی رسمی خود اعلام نکرده است. هر مدل باید ۱۵ مأموریت خرید واقعی را انجام می‌داد؛ از خرید تلویزیون و لپ‌تاپ تا لوازم مراقبت شخصی. هر مدل برای هر سناریو سه فرصت داشت.
شرط قبولی در این آزمون خرید با هوش مصنوعی ساده نبود. مدل باید با گفتگو همه‌ی نیازهای پنهان مشتری را کشف می‌کرد و بعد خرید درست را انجام می‌داد. اگر هیچ کالایی مناسب نبود، باید از خرید صرف‌نظر می‌کرد. «حدس شانسی» هم پذیرفته نبود و مدل باید دلیل کافی برای تصمیمش پیدا می‌کرد.
در یکی از سناریوها، مشتری فقط به برندی که یکی از اقوامش پیشنهاد داده بود و یک اشتراک اشاره کرد. هوش مصنوعی باید خودش بودجه، سازگاری فرمت، پشتیبانی از HDR10+ برای ویدیوهای خانوادگی و قابلیت‌های گیمینگ را از دل گفتگو بیرون می‌کشید.
نتایج: ۵۷ درصد موفقیت و خریدهای اشتباه
- میانگین موفقیت همه‌ی مدل‌ها در خرید با هوش مصنوعی ۵۷.۲ درصد بود. بهترین مدل به ۸۲.۲ درصد رسید و ضعیف‌ترین به ۲۸.۹ درصد.
- فقط در ۳۴.۲ درصد سناریوها مدل‌ها هر سه بار موفق شدند؛ یعنی حتی مدلی که یک بار درست خرید کرده، در تکرار همان کار ممکن است اشتباه کند.
- حدود ۵۴ درصد از آزمون‌های ناموفق باز هم به خرید ختم شد؛ هوش مصنوعی به‌جای کنار کشیدن، کالای نامناسب خریده بود.
- پنج مدلی که نیازهای پنهان را بهتر کشف کردند، به‌طور میانگین ۷۰.۲ درصد موفقیت داشتند؛ این رقم برای پنج مدل ضعیف ۴۴.۴ درصد یا کمتر بود.
- مدل‌های گران‌تر بهتر عمل کردند: ۶۷.۱ درصد موفقیت در برابر ۵۰.۲ درصد برای ارزان‌ترین‌ها.
گره اصلی خرید با هوش مصنوعی: اعتماد
روبیل بیرودکر، مدیر جهانی رشد ویزا، می‌گوید: «عامل‌های هوش مصنوعی می‌توانند موتور دوره‌ی بعدی تجارت باشند، اما کلید کار اعتماد است.» داده‌های خود ویزا هم همین را تأیید می‌کند. طبق «شاخص اعتماد» سپتامبر ۲۰۲۶ ویزا، ۷۲ درصد مصرف‌کنندگان آمریکایی از دستیار هوش مصنوعی استفاده کرده‌اند، اما فقط ۲۳ درصد به آن برای انجام پرداخت اعتماد دارند.
ویزا که در فهرست ارزشمندترین برندهای جهان هم جایگاه ثابتی دارد، تأکید کرده که این معیار به معنای «آماده نبودن» عامل‌های هوش مصنوعی نیست، بلکه ثبات و قابلیت اطمینان هنوز چالش اصلی است. این شرکت قرار است سناریوها و دسته‌های کالایی بیشتری اضافه کند و آزمون مرحله‌ی تسویه، پرداخت و ثبت سفارش را هم به برنامه بیفزاید.
پیشینه: ویزا و رقابت بر سر تجارت عامل‌محور
ویزا پیش‌تر با برنامه‌ی «Visa Intelligent Commerce» وارد میدان تجارت عامل‌محور شده بود؛ برنامه‌ای که قرار است به عامل‌های هوش مصنوعی اجازه دهد با مجوز کاربر و در چارچوب سقف‌های تعیین‌شده، خرید و پرداخت انجام دهند. رقیب اصلی‌اش، مسترکارت، هم با «Agent Pay» مسیر مشابهی را دنبال می‌کند. ویزا تأکید کرده که معیار تازه یک پژوهش مکمل است و بخشی از Visa Intelligent Commerce به شمار نمی‌رود.
نسخه‌ی کامل معیار، بازپخش آزمون‌ها و گزارش فنی آن در وب‌سایت Visa Payments Frontier منتشر شده و کاربران عادی هم می‌توانند خودشان این آزمون را امتحان کنند. ویزا نتایج را برای دریافت بازخورد با سازندگان اصلی مدل‌ها هم به اشتراک گذاشته است. با نزدیک شدن به فصل خرید پایان سال میلادی، این داده‌ها درباره‌ی خرید با هوش مصنوعی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند؛ ادوبی پیش‌بینی کرده ترافیک خریدی که از ابزارهای هوش مصنوعی به فروشگاه‌های اینترنتی آمریکا می‌رسد، در این فصل ۱۳۰ درصد رشد کند.
این خبر برای بازاریاب‌ها چه معنایی دارد؟
مشکل در جستجوی کالا نیست؛ در فهم نیاز مشتری است. اگر قرار است خرید با هوش مصنوعی بخشی از آینده‌ی تجارت باشد، برندها باید اطلاعات محصول را کامل، ساختاریافته و دقیق ارائه کنند تا ماشین بتواند کالای درست را تشخیص دهد. برای فروشگاه‌های اینترنتی ایرانی هم که کم‌کم دستیارهای خرید با هوش مصنوعی راه می‌اندازند، این آزمون هشدار روشنی دارد: خرید اشتباه با اطمینان کامل، از خرید نکردن بدتر است.
منبع: بیانیه‌ی رسمی ویزا